Μαθήματα Οικονομικής Παιδείας

Αν και συνήθως σε κάθε ζήτημα πρώτα δίνουμε το πρόβλημα και μετά την λύση, στο post αυτό θα κάνουμε το αντίστροφο. Είδαμε την λύση με τα βήματα για αποταμίευση στο προηγούμενο post, και σε αυτό θα δώσουμε το πλαίσιο και την διάσταση του προβλήματος. Θα μου πείτε τι σ’έπιασε ξαφνικά με την αποταμίευση;;

Δεν είναι καθόλου ξαφνικά. Το οικονομικό μέλλον απασχολεί όλο τον κόσμο σε πολύ μεγάλο βαθμό. Είχα πάλι την ίδια συζήτηση (από τις πολλές για το θέμα τον τελευταίο καιρό), με μερικούς φίλους μου όπου για ακόμα μια φορά τέθηκαν οι ίδιοι προβληματισμοί για το μέλλον και την οικονομική μας ασφάλεια. Και πόσο μάλλον τώρα, που ήδη ψηφίσθηκε ο νέος ασφαλιστικός νόμος, και είναι λογικό να υπάρχει αβεβαιότητα.

Το θεωρώ σημαντικό γι’ αυτό και το επισημαίνω: Η αποταμίευση χρημάτων τείνει να γίνει έννοια άγνωστη για τους περισσότερους από εμάς. Οι άνθρωποι πλέων ξοδεύουν περισσότερα και αποταμιεύουν λιγότερα. Οι σύγχρονος τρόπος ζωής έχει αλλάξει σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες. Οι προηγούμενες γενιές μπορούσαν να εξοικονομήσουν χρήματα για την αγορά ενός σπιτιού ή τις σπουδές των παιδιών τους, ενώ η γενιά η δικιά μας φαίνεται να αντιμετωπίζει τεράστιο πρόβλημα. Με μεγάλη δυσκολία “αφήνουμε κάτι στην άκρη”. Όλα πλέων γίνονται μέσω δανείων και πιστωτικών καρτών. Η αποταμίευση χρημάτων είναι ελάχιστη και τείνει να αποτελεί “αστείο” μεταξύ συζητήσεων.

Αν ψάξουμε να βρούμε τους λόγους που συμβαίνει αυτό, θα δούμε ότι είναι ένας συνδυασμός πολλών παραγόντων, και όχι κάποιων μεμονωμένων συγκυριών.

Καταρχήν είναι η ελάχιστη “οικονομική παιδεία” που έχουν οι περισσότεροι. Σε κανένα σημείο του εκπαιδευτικού μας συστήματος (αλλά και της υπόλοιπης ζωής μας) δεν υπάρχει εκπαίδευση και διδασκαλία πάνω στην απόκτηση “οικονομικής παιδείας”. Όσοι έχουν διαβάσει το βιβλίο του Robert Kiyosaki, “Πλούσιος Μπαμπάς, Φτωχός Μπαμπάς”, ίσως καταλαβαίνουν καλλίτερα τι εννοώ. Και σίγουρα δεν εννοώ μαθήματα που να λένε τι είναι επιχείρηση και τι οικονομικός οργανισμός, γιατί τέτοια υπάρχουν τόσο στο Λύκειο όσο και στο Πανεπιστήμιο.

Μαθήματα όμως που να εξηγούν: τις επενδύσεις, τους διαφορετικούς τρόπους και μεθόδους επενδύσεων, την απόκτηση γνώσεων για την διαχείριση των προσωπικών οικονομικών, τον διαχωρισμό μεταξύ ενεργητικού και παθητικού (quiz: το σπίτι σας τι είναι, ενεργητικό ή παθητικό; το αυτοκίνητο;), την διαφύλαξη του εισοδήματος και την αποδοτική χρησιμοποίηση του, την σημασία του παθητικού εισοδήματος, την πραγματική έννοια του δανεισμού, την σωστή χρήση της πιστωτικής κάρτας, και πολλά άλλα ζητήματα στα πλαίσια της οικονομικής παιδείας, δεν υπάρχουν και δεν διδάσκονται πουθενά!

Το έχω αναφέρει ξανά σε προηγούμενο post, θα το επαναλάβω και εδώ. Τα αποτελέσματα αυτής της έλλειψης οικονομικής παιδείας τα βιώσαμε όλοι το ’99 όταν το 90% των Ελλήνων “έπαιξε” στο χρηματιστήριο και φυσικά έχασε! Εάν είχε μια καλλίτερη οικονομική παιδεία και γνώριζε τα βασικά περί επενδύσεων, δεν θα γινότανε ποτέ η μεγαλύτερη ανακατανομή πλούτου που έγινε ποτέ την ιστορία της Χώρας μας.

Εάν τώρα συνδυάσετε την έλλειψη της οικονομικής παιδείας με τους χαμηλούς μισθούς, την ύπαρξη της g700, την είσοδο του ευρώ, την σταδιακή αύξηση των καθημερινών εξόδων, την υπέρμετρη αύξηση του καταναλωτισμού, την προσφορά χιλιάδων νέων προϊόντων, την αλόγιστη χρήση δανείων και πιστωτικών καρτών, και την επιθυμία μας για την απόκτηση του σύγχρονου τρόπου ζωής που προβάλουν τα περιοδικά και η τηλεόραση, τότε σίγουρα η “αποταμίευση” μόνο στα λόγια μπορεί να μείνει.

Σίγουρα δεν είναι κάτι απλό, αλλά ούτε και κάτι δύσκολο. Δύο πράγματα απαιτεί που θεωρώ σημαντικά να θυμάστε: Πρώτον, την αυτοπειθαρχία να εξοικονομείτε ένα μικρό μέρος του εισοδήματος σας κάθε μήνα (προσπαθήστε για το 10%), και δεύτερον να ακολουθήσετε ένα “οικονομικό πλάνο”, ώστε τα χρήματα που εξοικονομείτε να τα επενδύετε με τον αποδοτικότερο τρόπο.

Μικρά βήματα που μπορείτε να πάρετε σήμερα, μπορούν να σας δώσουν μια σημαντική οικονομική άνεση στο μέλλον. Αρκεί να το πάρετε απόφαση!

Επτά βήματα για να αποταμιεύσετε περισσότερα χρήματα

Ένα πολύ καλό άρθρο από την εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (δεν αναγράφεται ο συγγραφέας), που δημοσιεύθηκε στις 10.3.08. Μας δίνει μερικές χρήσιμες συμβουλές για το πώς θα αποταμιεύσουμε περισσότερα χρήματα, κάτι που κανείς μας πλέων δεν κάνει!

Το άρθρο:

Η αποταμίευση χρειάζεται κάτι περισσότερο από το να ξοδεύουμε λιγότερα χρήματα. Πόσα χρήματα να αποταμιεύσετε; Που να τα τοποθετήσετε; Πως μπορείτε να βεβαιωθείτε ότι θα παραμείνουν εκεί «αλώβητα»; Το πρώτο βήμα είναι να θέσετε ρεαλιστικούς στόχους, να τηρείτε τον έλεγχο των δαπανών και να «πληρώνετε τον εαυτό σας» πρώτο απ' όλους.

Ορίσετε τον στόχο σας

Για βραχυπρόθεσμους στόχους κάτι τέτοιο είναι απλό. Αν απλώς θέλετε να αγοράσετε ένα παιχνίδι, το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να μάθετε πόσο κοστίζει. Αν επιθυμείτε να αγοράσετε ένα σπίτι, υπολογίστε το ύψος της προκαταβολής που θα πρέπει να δώσετε. Για πιο μακροπρόθεσμους στόχους, όπως είναι η συνταξιοδότηση θα πρέπει να κάνετε πολύ περισσότερο σχεδιασμό (υπολογίστε πόσα χρήματα θα χρειαστείτε για να ζήσετε άνετε μετά την συνταξιοδότησή σας και υπολογίστε πώς οι επενδύσεις θα σας βοηθήσουν να πετύχετε τους στόχους σας).

- «Σκοτώστε» το χρέος σας πρώτα. Υπολογίζοντας πόσα ξοδεύετε κάθε μήνα σε χρέη σάς καταδεικνύει ότι η εξάλειψή του αποτελεί τον γρηγορότερο τρόπο για να «απελευθερώσετε» χρήματα. Μόλις τα χρήματα «ελευθερωθούν» από το χρέος μπορούν εύκολα να επαναχρησιμοποιηθούν για σκοπούς αποταμίευσης.

Καθορίστε ένα χρονοδιάγραμμα

Για παράδειγμα «θέλω να είναι σε θέση να αγοράσω ένα σπίτι σε τρία χρόνια από σήμερα». Ορίστε μια συγκεκριμένη ημερομηνία για την πραγματοποίηση των βραχυπρόθεσμων στόχων και βεβαιωθείτε ότι ο στόχος είναι εφικτός μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα. Αν δεν είναι εφικτός τότε απλά θα αποθαρρυνθείτε.

Καθορίστε το ύψος της αποταμίευσης

Υπολογίστε πόσο θα πρέπει να αποταμιεύσετε ανά βδομάδα, ανά μηνά, ή ανά μισθό για την επίτευξη καθενός από τους στόχους σας. Για κάθε τι που θέλετε να αγοράσετε υπολογίστε πόσο πρέπει να αποταμιεύσετε ώστε να το αποκτήσετε μέσα στο χρονοδιάγραμμα που έχετε καθορίσει. Για τους περισσότερους στόχους είναι καλύτερο να αποταμιεύετε το ίδιο ποσό κάθε περίοδο. Για παράδειγμα, αν θέλετε να δώσετε μια προκαταβολή 20.000 ευρώ για ένα σπίτι σε 36 μήνες θα πρέπει να αποταμιεύεται 550 ευρώ κάθε μήνα. Αλλά αν ο μισθός σας ανέρχεται στα 1.000 ευρώ μηνιαίος, τότε ο στόχος σας δεν μοιάζει ρεαλιστικός. Αυτό που θα πρέπει να κάνετε είναι να αλλάξετε το χρονοδιάγραμμα, μέχρι να καταλήξετε με ένα πιο εφικτό σενάριο.

Κρατήστε αρχείο των εξόδων σας

Αυτό που αποταμιεύετε ορίζεται μεταξύ τις διαφοράς δύο δραστηριοτήτων: το ύψος του εισοδήματός σας και το ύψος των δαπανών σας. Δεδομένου ότι έχετε περισσότερο έλεγχο για τα ποσά που ξοδεύετε, είναι συνετό να εξετάσετε με κριτικό πνεύμα τα έξοδά σας. Γράψτε για δύο βδομάδες ή ένα μήνα πού ξοδεύετε τα χρήματά σας. Να είστε όσο το δυνατόν πιο λεπτομερής στην «απογραφή» σας, συμπεριλαμβάνοντας και τις μικρές αγορές σας. Εν συνεχεία να κατηγοριοποιήσετε το είδος της δαπάνης. Για παράδειγμα: ενοίκιο, ασφάλιστρα αυτοκινήτου, έξοδα αυτοκινήτου, λογαριασμοί τηλεφώνου, πετρέλαια, τρόφιμα, διασκέδαση κ.τ.λ.

Περικόψτε τα έξοδά σας

Κοιτάξτε αναλυτικά τα έξοδά σας τους δύο τελευταίους μήνες. Είναι πολύ πιθανόν να εκπλαγείτε όταν ανατρέξετε στις δαπάνες σας: 100 ευρώ σε παγωτά, 150 ευρώ σε εισιτήρια στάθμευσης κ.τ.λ. Πιθανώς να δείτε μερικά σημεία που μπορείτε να κάνετε περικοπές. Ανάλογα με το ποσό που χρειάζεστε να αποταμιεύσετε, ίσως χρειαστεί να πάρετε μερικές δύσκολες αποφάσεις. Ιεραρχήστε τις προτεραιότητές σας και προβείτε στις περικοπές που θα έχουν τις λιγότερες επιπτώσεις στην ευημερία σας. Υπολογίστε πόσο θα κερδίσετε ανά έτος από αυτές τις περικοπές, έτσι θα έχετε πολύ περισσότερα κίνητρα να τις πραγματοποιήσετε. Μπορείτε για παράδειγμα να μετακομίσετε σε ένα λιγότερα ακριβό διαμέρισμα, να κάνετε αναχρηματοδότηση του στεγαστικού δανείου σας, να εξοικονομήσετε χρήματα μέσω της χρήσης φυσικού αερίου, να ελαττώσετε τις μετακινήσεις σας με το αυτοκίνητο, περιορισμός της χρήσης του κινητού τηλεφώνου, να μαγειρεύετε σπίτι κ.τ.λ.

Σταματήστε την χρήση της πιστωτικής

Πληρώστε τις αγορές σας με μετρητά, μην χρησιμοποιείτε ούτε επιταγές. Είναι ευκολότερο να παρεκτραπείτε όταν πραγματοποιείτε τις αγορές σας με πλαστικό χρήμα, επειδή δεν γνωρίζεται ανά πάσα στιγμή πόσα χρήματα έχετε στην τσέπη σας. Με τα μετρητά, αντίθετα, μπορείτε να παρακολουθείτε τον «εφοδιασμό» σας να εξαντλείται.

Πληρώστε πρώτα τον εαυτό σας

Η αποταμίευση θα πρέπει να είναι προτεραιότητά σας, οπότε μην πείτε στον εαυτό σας ότι θα αποταμιεύσετε ό,τι σας περισσέψει στο τέλος του μήνα. Κάνετε την κατάθεση στον αποταμιευτικό λογαριασμό σας μόλις σας καταβληθεί ο μισθός σας.

Μπορείτε για παράδειγμα να θέσετε μια εντολή για αυτόματη μεταφορά από τον λογαριασμό μισθοδοσίας σας σε έναν αποταμιευτικό.